Jonathan Slocum, Interim Director :: PCL 5.112, 1 University Station S5490 :: Austin, TX 78712 :: 512-471-4566
Rigveda, Book 3
Metrically Restored Text
Karen Thomson and Jonathan Slocum
N.B. An earlier version of this text was published in electronic form as:
RIG VEDA, A METRICALLY RESTORED TEXT, edited by Barend A. van Nooten and Gary B. Holland, Harvard Oriental Series, vol. 50.
That electronic text, itself derived from a much earlier UT Linguistics Research Center electronic text, bore the legend:
Copyright with the authors and Harvard Oriental Series. The electronic text may be used for research but not for commercial purposes.
Our use here is for research. The electronic text has been much revised (see our Introduction) and converted to Unicode/HTML in this online edition; re: the significance of color and smaller type size in particular, see the Popular Rigveda. Copyright to all revisions and HTML tagging is assigned to the University of Texas, though responsibility for content lies with the authors. This HTML edition may be used for research but not for commercial purposes.
3.001.01a sómasya mā tavásaṃ vákṣi agne
3.001.01b váhniṃ cakartha vidáthe yájadhyai
3.001.01c devā́m̐ áchā dī́diyad yuñjé ádriṃ
3.001.01d śamāyé agne tanúvaṃ juṣasva
3.001.02a prā́ñcaṃ yajñáṃ cakr̥ma várdhatāṃ gī́ḥ
3.001.02b samídbhir agníṃ námasā duvasyan
3.001.02c diváḥ śaśāsur vidáthā kavīnā́ṃ
3.001.02d gŕ̥tsāya cit taváse gātúm īṣuḥ
3.001.03a máyo dadhe médhiraḥ pūtádakṣo
3.001.03b diváḥ subándhur janúṣā pr̥thivyā́ḥ
3.001.03c ávindann u darśatám apsú antár
3.001.03d devā́so agním apási svásr̥̄ṇām
3.001.04a ávardhayan subhágaṃ saptá yahvī́ḥ
3.001.04b śvetáṃ jajñānám aruṣám mahitvā́
3.001.04c śíśuṃ ná jātám abhí ārur áśvā
3.001.04d devā́so agníṃ jániman vapuṣyan
3.001.05a śukrébhir áṅgai rája ātatanvā́n
3.001.05b krátum punānáḥ kavíbhiḥ pavítraiḥ
3.001.05c śocír vásānaḥ pári ā́yur apā́ṃ
3.001.05d śríyo mimīte br̥hatī́r ánūnāḥ
3.001.06a vavrā́jā sīm ánadatīr ádabdhā
3.001.06b divó yahvī́r ávasānā ánagnāḥ
3.001.06c sánā átra yuvatáyaḥ sáyonīr
3.001.06d ékaṃ gárbhaṃ dadhire saptá vā́ṇīḥ
3.001.07a stīrṇā́ asya saṃháto viśvárūpā
3.001.07b ghr̥tásya yónau sraváthe mádhūnām
3.001.07c ásthur átra dhenávaḥ pínvamānā
3.001.07d mahī́ dasmásya mātárā samīcī́
3.001.08a babhrāṇáḥ sūno sahaso ví adyaud
3.001.08b dádhānaḥ śukrā́ rabhasā́ vápūṃṣi
3.001.08c ścótanti dhā́rā mádhuno ghr̥tásya
3.001.08d vŕ̥ṣā yátra vāvr̥dhé kā́viyena
3.001.09a pitúś cid ū́dhar janúṣā viveda
3.001.09b ví asya dhā́rā asr̥jad ví dhénāḥ
3.001.09c gúhā cárantaṃ sákhibhiḥ śivébhir
3.001.09d divó yahvī́bhir ná gúhā babhūva
3.001.10a pitúś ca gárbhaṃ janitúś ca babhre
3.001.10b pūrvī́r éko adhayat pī́piyānāḥ
3.001.10c vŕ̥ṣṇe sapátnī śúcaye sábandhū
3.001.10d ubhé asmai manuṣíye ní pāhi
3.001.11a uraú mahā́m̐ anibādhé vavardha
3.001.11b ā́po agníṃ yaśásaḥ sáṃ hí pūrvī́ḥ
3.001.11c r̥tásya yónāv aśayad dámūnā
3.001.11d jāmīnā́m agnír apási svásr̥̄ṇām
3.001.12a akró ná babhríḥ samithé mahī́nāṃ
3.001.12b didr̥kṣéyaḥ sūnáve bhā́r̥jīkaḥ
3.001.12c úd usríyā jánitā yó jajā́na
3.001.12d apā́ṃ gárbho nŕ̥tamo yahvó agníḥ
3.001.13a apā́ṃ gárbhaṃ darśatám óṣadhīnāṃ
3.001.13b vánā jajāna subhágā vírūpam
3.001.13c devā́saś cin mánasā sáṃ hí jagmúḥ
3.001.13d pániṣṭhaṃ jātáṃ tavásaṃ duvasyan
3.001.14a br̥hánta íd bhānávo bhā́r̥jīkam
3.001.14b agníṃ sacanta vidyúto ná śukrā́ḥ
3.001.14c gúheva vr̥ddháṃ sádasi své antár
3.001.14d apārá ūrvé amŕ̥taṃ dúhānāḥ
3.001.15a ī́ḷe ca tvā yájamāno havírbhir
3.001.15b ī́ḷe sakhitváṃ sumatíṃ níkāmaḥ
3.001.15c devaír ávo mimīhi sáṃ jaritré
3.001.15d rákṣā ca no dámiyebhir ánīkaiḥ
3.001.16a upakṣetā́ras táva supraṇīte
3.001.16b ágne víśvāni dhániyā dádhānāḥ
3.001.16c surétasā śrávasā túñjamānā
3.001.16d abhí ṣyāma pr̥tanāyū́m̐r ádevān
3.001.17a ā́ devā́nām abhavaḥ ketúr agne
3.001.17b mandró víśvāni kā́viyāni vidvā́n
3.001.17c práti mártām̐ avāsayo dámūnā
3.001.17d ánu devā́n rathiró yāsi sā́dhan
3.001.18a ní duroṇé amŕ̥to mártiyānāṃ
3.001.18b rā́jā sasāda vidáthāni sā́dhan
3.001.18c ghr̥tápratīka urviyā́ ví adyaud
3.001.18d agnír víśvāni kā́viyāni vidvā́n
3.001.19a ā́ no gahi sakhiyébhiḥ śivébhir
3.001.19b mahā́n mahī́bhir ūtíbhiḥ saraṇyán
3.001.19c asmé rayím bahuláṃ sáṃtarutraṃ
3.001.19d suvā́cam bhāgáṃ yaśásaṃ kr̥dhī naḥ
3.001.20a etā́ te agne jánimā sánāni
3.001.20b prá pūrviyā́ya nū́tanāni vocam
3.001.20c mahā́nti vŕ̥ṣṇe sávanā kr̥témā́
3.001.20d jánmañ-janman níhito jātávedāḥ
3.001.21a jánmañ-janman níhito jātávedā
3.001.21b viśvā́mitrebhir idhyate ájasraḥ
3.001.21c tásya vayáṃ sumataú yajñíyasya
3.001.21d ápi bhadré saumanasé siyāma
3.001.22a imáṃ yajñáṃ sahasāvan tuváṃ no
3.001.22b devatrā́ dhehi sukrato rárāṇaḥ
3.001.22c prá yaṃsi hotar br̥hatī́r íṣo no
3.001.22d ágne máhi dráviṇam ā́ yajasva
3.001.23a íḷām agne purudáṃsaṃ saníṃ góḥ
3.001.23b śaśvattamáṃ hávamānāya sādha
3.001.23c siyā́n naḥ sūnús tánayo vijā́vā
3.001.23d ágne sā́ te sumatír bhūtu asmé
3.002.01a vaiśvānarā́ya dhiṣáṇām r̥tāvŕ̥dhe
3.002.01b ghr̥táṃ ná pūtám agnáye janāmasi
3.002.01c dvitā́ hótāram mánuṣaś ca vāgháto
3.002.01d dhiyā́ ráthaṃ ná kúliśaḥ sám r̥ṇvati
3.002.02a sá rocayaj janúṣā ródasī ubhé
3.002.02b sá mātarór abhavat putrá ī́ḍiyaḥ
3.002.02c havyavā́ḷ agnír ajáraś cánohito
3.002.02d dūḷábho viśā́m átithir vibhā́vasuḥ
3.002.03a krátvā dákṣasya táruṣo vídharmaṇi
3.002.03b devā́so agníṃ janayanta cíttibhiḥ
3.002.03c rurucānám bhānúnā jyótiṣā mahā́m
3.002.03d átyaṃ ná vā́jaṃ saniṣyánn úpa bruve
3.002.04a ā́ mandrásya saniṣyánto váreṇiyaṃ
3.002.04b vr̥ṇīmáhe áhrayaṃ vā́jam r̥gmíyam
3.002.04c rātím bhŕ̥gūṇām uśíjaṃ kavíkratum
3.002.04d agníṃ rā́jantaṃ diviyéna śocíṣā
3.002.05a agníṃ sumnā́ya dadhire puró jánā
3.002.05b vā́jaśravasam ihá vr̥ktábarhiṣaḥ
3.002.05c yatásrucaḥ surúcaṃ viśvádeviyaṃ
3.002.05d rudráṃ yajñā́nāṃ sā́dhadiṣṭim apásām
3.002.06a pávākaśoce táva hí kṣáyam pári
3.002.06b hótar yajñéṣu vr̥ktábarhiṣo náraḥ
3.002.06c ágne dúva ichámānāsa ā́piyam
3.002.06d úpāsate dráviṇaṃ dhehi tébhiyaḥ
3.002.07a ā́ ródasī apr̥ṇad ā́ súvar maháj
3.002.07b jātáṃ yád enam apáso ádhārayan
3.002.07c só adhvarā́ya pári ṇīyate kavír
3.002.07d átyo ná vā́jasātaye cánohitaḥ
3.002.08a namasyáta havyádātiṃ suadhvaráṃ
3.002.08b duvasyáta dámiyaṃ jātávedasam
3.002.08c rathī́r r̥tásya br̥ható vícarṣaṇir
3.002.08d agnír devā́nām abhavat puróhitaḥ
3.002.09a tisró yahvásya samídhaḥ párijmano
3.002.09b agnér apunann uśíjo ámr̥tyavaḥ
3.002.09c tā́sām ékām ádadhur mártiye bhújam
3.002.09d ulokám† u dvé úpa jāmím īyatuḥ
3.002.10a viśā́ṃ kavíṃ viśpátim mā́nuṣīr íṣaḥ
3.002.10b sáṃ sīm akr̥ṇvan svádhitiṃ ná téjase
3.002.10c sá udváto niváto yāti véviṣat
3.002.10d sá gárbham eṣú bhúvaneṣu dīdharat
3.002.11a sá jinvate jaṭháreṣu prajajñivā́n
3.002.11b vŕ̥ṣā citréṣu nā́nadan ná siṃháḥ
3.002.11c vaiśvānaráḥ pr̥thupā́jā ámartiyo
3.002.11d vásu rátnā dáyamāno ví dāśúṣe
3.002.12a vaiśvānaráḥ pratnáthā nā́kam ā́ruhad
3.002.12b divás pr̥ṣṭhám bhándamānaḥ sumánmabhiḥ
3.002.12c sá pūrvaváj janáyañ jantáve dhánaṃ
3.002.12d samānám ájmam pári eti jā́gr̥viḥ
3.002.13a r̥tā́vānaṃ yajñíyaṃ vípram ukthíyam
3.002.13b ā́ yáṃ dadhé mātaríśvā diví kṣáyam
3.002.13c táṃ citráyāmaṃ hárikeśam īmahe
3.002.13d sudītím agníṃ suvitā́ya návyase
3.002.14a śúciṃ ná yā́mann iṣiráṃ suvardŕ̥śaṃ
3.002.14b ketúṃ divó rocanasthā́m uṣarbúdham
3.002.14c agním mūrdhā́naṃ divó ápratiṣkutaṃ
3.002.14d tám īmahe námasā vājínam br̥hát
3.002.15a mandráṃ hótāraṃ śúcim ádvayāvinaṃ
3.002.15b dámūnasam ukthíyaṃ viśvácarṣaṇim
3.002.15c ráthaṃ ná citráṃ vápuṣāya darśatám
3.002.15d mánurhitaṃ sádam íd rāyá īmahe
3.003.01a vaiśvānarā́ya pr̥thupā́jase vípo
3.003.01b rátnā vidhanta dharúṇeṣu gā́tave
3.003.01c agnír hí devā́m̐ amŕ̥to duvasyáti
3.003.01d áthā dhármāṇi sanátā ná dūduṣat
3.003.02a antár dūtó ródasī dasmá īyate
3.003.02b hótā níṣatto mánuṣaḥ puróhitaḥ
3.003.02c kṣáyam br̥hántam pári bhūṣati dyúbhir
3.003.02d devébhir agnír iṣitó dhiyā́vasuḥ
3.003.03a ketúṃ yajñā́nāṃ vidáthasya sā́dhanaṃ
3.003.03b víprāso agním mahayanta cíttibhiḥ
3.003.03c ápāṃsi yásminn ádhi saṃdadhúr gíras
3.003.03d tásmin sumnā́ni yájamāna ā́ cake
3.003.04a pitā́ yajñā́nām ásuro vipaścítāṃ
3.003.04b vimā́nam agnír vayúnaṃ ca vāghátām
3.003.04c ā́ viveśa ródasī bhū́rivarpasā
3.003.04d purupriyó bhandate dhā́mabhiḥ kavíḥ
3.003.05a candrám agníṃ candrárathaṃ hárivrataṃ
3.003.05b vaiśvānarám apsuṣádaṃ suvarvídam
3.003.05c vigāháṃ tū́rṇiṃ táviṣībhir ā́vr̥tam
3.003.05d bhū́rṇiṃ devā́sa ihá suśríyaṃ dadhuḥ
3.003.06a agnír devébhir mánuṣaś ca jantúbhis
3.003.06b tanvānó yajñám purupéśasaṃ dhiyā́
3.003.06c rathī́r antár īyate sā́dhadiṣṭibhir
3.003.06d jīró dámūnā abhiśasticā́tanaḥ
3.003.07a ágne járasva suapatyá ā́yuni
3.003.07b ūrjā́ pinvasva sám íṣo didīhi naḥ
3.003.07c váyāṃsi jinva br̥hatáś ca jāgr̥va
3.003.07d uśíg devā́nām ási sukrátur vipā́m
3.003.08a viśpátiṃ yahvám átithiṃ náraḥ sádā
3.003.08b yantā́raṃ dhīnā́m uśíjaṃ ca vāghátām
3.003.08c adhvarā́ṇāṃ cétanaṃ jātávedasam
3.003.08d prá śaṃsanti námasā jūtíbhir vr̥dhé
3.003.09a vibhā́vā deváḥ suráṇaḥ pári kṣitī́r
3.003.09b agnír babhūva śávasā sumádrathaḥ
3.003.09c tásya vratā́ni bhūripoṣíṇo vayám
3.003.09d úpa bhūṣema dáma ā́ suvr̥ktíbhiḥ
3.003.10a vaíśvānara táva dhā́māni ā́ cake
3.003.10b yébhiḥ suvarvíd ábhavo vicakṣaṇa
3.003.10c jātá ā́pr̥ṇo bhúvanāni ródasī
3.003.10d ágne tā́ víśvā paribhū́r asi tmánā
3.003.11a vaiśvānarásya daṃsánābhiyo br̥hád
3.003.11b áriṇād ékaḥ suapasyáyā kavíḥ
3.003.11c ubhā́ pitárā maháyann ajāyata
3.003.11d agnír dyā́vāpr̥thivī́ bhū́riretasā
3.004.01a samít-samit sumánā bodhi asmé
3.004.01b śucā́-śucā sumatíṃ rāsi vásvaḥ
3.004.01c ā́ deva devā́n yajáthāya vakṣi
3.004.01d sákhā sákhīn sumánā yakṣi agne
3.004.02a yáṃ devā́sas trír áhann āyájante
3.004.02b divé-dive váruṇo mitró agníḥ
3.004.02c sémáṃ yajñám mádhumantaṃ kr̥dhī nas
3.004.02d tánūnapād ghr̥táyoniṃ vidhántam
3.004.03a prá dī́dhitir viśvávārā jigāti
3.004.03b hótāram iḷáḥ prathamáṃ yájadhyai
3.004.03c áchā námobhir vr̥ṣabháṃ vandádhyai
3.004.03d sá devā́n yakṣad iṣitó yájīyān
3.004.04a ūrdhvó vāṃ gātúr adhvaré akāri
3.004.04b ūrdhvā́ śocī́ṃṣi prásthitā rájāṃsi
3.004.04c divó vā nā́bhā ní asādi hótā
3.004.04d str̥ṇīmáhi devávyacā ví barhíḥ
3.004.05a saptá hotrā́ṇi mánasā vr̥ṇānā́
3.004.05b ínvanto víśvam práti yann r̥téna
3.004.05c nr̥péśaso vidátheṣu prá jātā́
3.004.05d abhī́máṃ yajñáṃ ví caranta pūrvī́ḥ
3.004.06a ā́ bhándamāne uṣásā úpāke
3.004.06b utá smayete tanúvā vírūpe
3.004.06c yáthā no mitró váruṇo jújoṣad
3.004.06d índro marútvām̐ utá vā máhobhiḥ
3.004.07a daívyā hótārā prathamā́ ní r̥ñje
3.004.07b saptá pr̥kṣā́saḥ svadháyā madanti
3.004.07c r̥táṃ śáṃsanta r̥tám ít tá āhur
3.004.07d ánu vratáṃ vratapā́ dī́dhiyānāḥ
3.004.08a ā́ bhā́ratī bhā́ratībhiḥ sajóṣā
3.004.08b íḷā devaír manuṣíyebhir agníḥ
3.004.08c sárasvatī sārasvatébhir arvā́k
3.004.08d tisró devī́r barhír édáṃ sadantu
3.004.09a tán nas turī́pam ádha poṣayitnú
3.004.09b déva tvaṣṭar ví rarāṇáḥ siyasva
3.004.09c yáto vīráḥ karmaṇíyaḥ sudákṣo
3.004.09d yuktágrāvā jā́yate devákāmaḥ
3.004.10a vánaspate áva sr̥jópa devā́n
3.004.10b agnír havíḥ śamitā́ sūdayāti
3.004.10c séd u hótā satyátaro yajāti
3.004.10d yáthā devā́nāṃ jánimāni véda
3.004.11a ā́ yāhi agne samidhānó arvā́ṅ
3.004.11b índreṇa devaíḥ saráthaṃ turébhiḥ
3.004.11c barhír na āstām áditiḥ suputrā́
3.004.11d svā́hā devā́ amŕ̥tā mādayantām
3.005.01a práti agnír uṣásaś cékitāno
3.005.01b ábodhi vípraḥ padavī́ḥ kavīnā́m
3.005.01c pr̥thupā́jā devayádbhiḥ sámiddho
3.005.01d ápa dvā́rā támaso váhnir āvaḥ
3.005.02a prá íd u agnír vāvr̥dhe stómebhir
3.005.02b gīrbhí stotr̥̄ṇā́ṃ namasíya ukthaíḥ
3.005.02c pūrvī́r r̥tásya saṃdŕ̥śaś cakānáḥ
3.005.02d sáṃ dūtó adyaud uṣáso viroké
3.005.03a ádhāyi agnír mā́nuṣīṣu vikṣú
3.005.03b apā́ṃ gárbho mitrá r̥téna sā́dhan
3.005.03c ā́ haryató yajatáḥ sā́nu asthād
3.005.03d ábhūd u vípro háviyo matīnā́m
3.005.04a mitró agnír bhavati yát sámiddho
3.005.04b mitró hótā váruṇo jātávedāḥ
3.005.04c mitró adhvaryúr iṣiró dámūnā
3.005.04d mitráḥ síndhūnām utá párvatānām
3.005.05a pā́ti priyáṃ ripó ágram padáṃ véḥ
3.005.05b pā́ti yahváś cáraṇaṃ sū́riyasya
3.005.05c pā́ti nā́bhā saptáśīrṣāṇam agníḥ
3.005.05d pā́ti devā́nām upamā́dam r̥ṣváḥ
3.005.06a r̥bhúś cakra ī́ḍiyaṃ cā́ru nā́ma
3.005.06b víśvāni devó vayúnāni vidvā́n
3.005.06c sasásya cárma ghr̥távat padáṃ vés
3.005.06d tád íd agnī́ rakṣati áprayuchan
3.005.07a ā́ yónim agnír ghr̥távantam asthāt
3.005.07b pr̥thúpragāṇam uśántam uśānáḥ
3.005.07c dī́diyānaḥ śúcir r̥ṣváḥ pavākáḥ+
3.005.07d púnaḥ-punar mātárā návyasī kaḥ
3.005.08a sadyó jātá óṣadhībhir vavakṣe
3.005.08b yádī várdhanti prasúvo ghr̥téna
3.005.08c ā́pa iva pravátā śúmbhamānā
3.005.08d uruṣyád agníḥ pitarór+ upásthe
3.005.09a úd u ṣṭutáḥ samídhā yahvó adyaud
3.005.09b várṣman divó ádhi nā́bhā pr̥thivyā́ḥ
3.005.09c mitró agnír ī́ḍiyo mātaríśvā
3.005.09d ā́ dūtó vakṣad yajáthāya devā́n
3.005.10a úd astambhīt samídhā nā́kam r̥ṣvó
3.005.10b agnír bhávann uttamó rocanā́nām
3.005.10c yádī bhŕ̥gubhyaḥ pári mātaríśvā
3.005.10d gúhā sántaṃ havyavā́haṃ samīdhé
3.005.11a íḷām agne purudáṃsaṃ saníṃ góḥ
3.005.11b śaśvattamáṃ hávamānāya sādha
3.005.11c siyā́n naḥ sūnús tánayo vijā́vā
3.005.11d ágne sā́ te sumatír bhūtu asmé
3.006.01a prá kāravo mananā́ vacyámānā
3.006.01b devadrī́cīṃ nayata devayántaḥ
3.006.01c dakṣiṇāvā́ḍ vājínī prā́ci eti
3.006.01d havír bháranti agnáye ghr̥tā́cī
3.006.02a ā́ ródasī apr̥ṇā jā́yamāna
3.006.02b utá prá rikthā ádha nú prayajyo
3.006.02c diváś cid agne mahinā́ pr̥thivyā́
3.006.02d vacyántāṃ te váhnayaḥ saptájihvāḥ
3.006.03a diyaúś ca tvā pr̥thivī́ yajñíyāso
3.006.03b ní hótāraṃ sādayante dámāya
3.006.03c yádī víśo mā́nuṣīr devayántīḥ
3.006.03d práyasvatīr ī́ḷate śukrám arcíḥ
3.006.04a mahā́n sadhásthe dhruvá ā́ níṣatto
3.006.04b antár dyā́vā mā́hine háryamāṇaḥ
3.006.04c ā́skre sapátnī ajáre ámr̥kte
3.006.04d sabardúghe urugāyásya dhenū́
3.006.05a vratā́ te agne maható mahā́ni
3.006.05b táva krátvā ródasī ā́ tatantha
3.006.05c tuváṃ dūtó abhavo jā́yamānas
3.006.05d tuváṃ netā́ vr̥ṣabha carṣaṇīnā́m
3.006.06a r̥tásya vā keśínā yogiyā́bhir
3.006.06b ghr̥tasnúvā róhitā dhurí dhiṣva
3.006.06c átha ā́ vaha devā́n deva víśvān
3.006.06d suadhvarā́ kr̥ṇuhi jātavedaḥ
3.006.07a diváś cid ā́ te rucayanta rokā́
3.006.07b uṣó vibhātī́r ánu bhāsi pūrvī́ḥ
3.006.07c apó yád agna uśádhag váneṣu
3.006.07d hótur mandrásya panáyanta devā́ḥ
3.006.08a uraú vā yé antárikṣe mádanti
3.006.08b divó vā yé rocané sánti devā́ḥ
3.006.08c ū́mā vā yé suhávāso yájatrā
3.006.08d āyemiré rathíyo agne áśvāḥ
3.006.09a aíbhir agne saráthaṃ yāhi arvā́ṅ
3.006.09b nānāratháṃ vā vibhávo hí áśvāḥ
3.006.09c pátnīvatas triṃśátaṃ trī́ṃś ca devā́n
3.006.09d anuṣvadhám ā́ vaha mādáyasva
3.006.10a sá hótā yásya ródasī cid urvī́
3.006.10b yajñáṃ-yajñam abhí vr̥dhé gr̥ṇītáḥ
3.006.10c prā́cī adhvaréva tasthatuḥ suméke
3.006.10d r̥tā́varī r̥tájātasya satyé
3.006.11a íḷām agne purudáṃsaṃ saníṃ góḥ
3.006.11b śaśvattamáṃ hávamānāya sādha
3.006.11c siyā́n naḥ sūnús tánayo vijā́vā
3.006.11d ágne sā́ te sumatír bhūtu asmé
3.007.01a prá yá ārúḥ śitipr̥ṣṭhásya dhāsér
3.007.01b ā́ mātárā viviśuḥ saptá vā́ṇīḥ
3.007.01c parikṣítā pitárā sáṃ carete
3.007.01d prá sarsrāte dīrghám ā́yuḥ prayákṣe
3.007.02a divákṣaso dhenávo vŕ̥ṣṇo áśvā
3.007.02b devī́r ā́ tasthau mádhumad váhantīḥ
3.007.02c r̥tásya tvā sádasi kṣemayántam
3.007.02d pári ékā carati vartaníṃ gaúḥ
3.007.03a ā́ sīm arohat suyámā bhávantīḥ
3.007.03b pátiś cikitvā́n rayivíd rayīṇā́m
3.007.03c prá nī́lapr̥ṣṭho atasásya dhāsés
3.007.03d tā́ avāsayat purudhápratīkaḥ
3.007.04a máhi tvāṣṭrám ūrjáyantīr ajuryáṃ
3.007.04b stabhūyámānaṃ vaháto vahanti
3.007.04c ví áṅgebhir didyutānáḥ sadhástha
3.007.04d ékām iva ródasī ā́ viveśa
3.007.05a jānánti vŕ̥ṣṇo aruṣásya śévam
3.007.05b utá bradhnásya śā́sane raṇanti
3.007.05c divorúcaḥ surúco rócamānā
3.007.05d íḷā yéṣāṃ gáṇiyā mā́hinā gī́ḥ
3.007.06a utó pitŕ̥bhyām pravídā́nu ghóṣam
3.007.06b mahó mahádbhyām anayanta śūṣám
3.007.06c ukṣā́ ha yátra pári dhā́nam aktór
3.007.06d ánu sváṃ dhā́ma jaritúr vavákṣa
3.007.07a adhvaryúbhiḥ pañcábhiḥ saptá víprāḥ
3.007.07b priyáṃ rakṣante níhitam padáṃ véḥ
3.007.07c prā́ñco madanti ukṣáṇo ajuryā́
3.007.07d devā́ devā́nām ánu hí vratā́ gúḥ
3.007.08a daívyā hótārā prathamā́ ní r̥ñje
3.007.08b saptá pr̥kṣā́saḥ svadháyā madanti
3.007.08c r̥táṃ śáṃsanta r̥tám ít tá āhur
3.007.08d ánu vratáṃ vratapā́ dī́dhiyānāḥ
3.007.09a vr̥ṣāyánte mahé átyāya pūrvī́r
3.007.09b vŕ̥ṣṇe citrā́ya raśmáyaḥ suyāmā́ḥ
3.007.09c déva hotar mandrátaraś cikitvā́n
3.007.09d mahó devā́n ródasī éhá vakṣi
3.007.10a pr̥kṣáprayajo draviṇaḥ suvā́caḥ
3.007.10b suketáva uṣáso revád ūṣuḥ
3.007.10c utó cid agne mahinā́ pr̥thivyā́ḥ
3.007.10d kr̥táṃ cid énaḥ sám mahé daśasya
3.007.11a íḷām agne purudáṃsaṃ saníṃ góḥ
3.007.11b śaśvattamáṃ hávamānāya sādha
3.007.11c siyā́n naḥ sūnús tánayo vijā́vā
3.007.11d ágne sā́ te sumatír bhūtu asmé
3.008.01a añjánti tvā́m adhvaré devayánto
3.008.01b vánaspate mádhunā daíviyena
3.008.01c yád ūrdhvás tíṣṭhā dráviṇehá dhattād
3.008.01d yád vā kṣáyo mātúr asyā́ upásthe
3.008.02a sámiddhasya śráyamāṇaḥ purástād
3.008.02b bráhma vanvānó ajáraṃ suvī́ram
3.008.02c āré asmád ámatim bā́dhamāna
3.008.02d úc chrayasva mahaté saúbhagāya
3.008.03a úc chrayasva vanaspate
3.008.03b várṣman pr̥thiviyā́ ádhi
3.008.03c súmitī mīyámāno
3.008.03d várco dhā yajñávāhase
3.008.04a yúvā suvā́sāḥ párivīta ā́gāt
3.008.04b sá u śréyān bhavati jā́yamānaḥ
3.008.04c táṃ dhī́rāsaḥ kaváya ún nayanti
3.008.04d suādhíyo mánasā devayántaḥ
3.008.05a jātó jāyate sudinatvé áhnāṃ
3.008.05b samaryá ā́ vidáthe várdhamānaḥ
3.008.05c punánti dhī́rā apáso manīṣā́
3.008.05d devayā́ vípra úd iyarti vā́cam
3.008.06a yā́n vo náro devayánto nimimyúr
3.008.06b vánaspate svádhitir vā tatákṣa
3.008.06c té devā́saḥ sváravas tasthivā́ṃsaḥ
3.008.06d prajā́vad asmé didhiṣantu rátnam
3.008.07a yé vr̥kṇā́so ádhi kṣámi
3.008.07b nímitāso yatásrucaḥ
3.008.07c té no viyantu vā́riyaṃ
3.008.07d devatrā́ kṣetrasā́dhasaḥ
3.008.08a ādityā́ rudrā́ vásavaḥ sunīthā́
3.008.08b dyā́vākṣā́mā pr̥thivī́ antárikṣam
3.008.08c sajóṣaso yajñám avantu devā́
3.008.08d ūrdhváṃ kr̥ṇvantu adhvarásya ketúm
3.008.09a haṃsā́ iva śrayaṇiśó yátānāḥ
3.008.09b śukrā́ vásānāḥ sváravo na ā́guḥ
3.008.09c unnīyámānāḥ kavíbhiḥ purástād
3.008.09d devā́ devā́nām ápi yanti pā́thaḥ
3.008.10a śŕ̥ṅgāṇīvéc chr̥ṅgíṇāṃ sáṃ dadr̥śre
3.008.10b caṣā́lavantaḥ sváravaḥ pr̥thivyā́m
3.008.10c vāghádbhir vā vihavé śróṣamāṇā
3.008.10d asmā́m̐ avantu pr̥tanā́jiyeṣu
3.008.11a vánaspate śatávalśo ví roha
3.008.11b sahásravalśā ví vayáṃ ruhema
3.008.11c yáṃ tvā́m ayáṃ svádhitis téjamānaḥ
3.008.11d praṇinā́ya mahaté saúbhagāya
3.009.01a sákhāyas tvā vavr̥mahe
3.009.01b devám mártāsa ūtáye
3.009.01c apā́ṃ nápātaṃ subhágaṃ sudī́ditiṃ
3.009.01d suprátūrtim anehásam
3.009.02a kā́yamāno vanā́ tuváṃ
3.009.02b yán mātr̥̄́r ájagann apáḥ
3.009.02c ná tát te agne pramŕ̥ṣe nivártanaṃ
3.009.02d yád dūré sánn ihā́bhavaḥ
3.009.03a áti tr̥ṣṭáṃ vavakṣitha
3.009.03b áthaivá sumánā asi
3.009.03c prá-prānyé yánti pári anyá āsate
3.009.03d yéṣāṃ sakhyé ási śritáḥ
3.009.04a īyivā́ṃsam áti srídhaḥ
3.009.04b śáśvatīr áti saścátaḥ
3.009.04c ánv īm avindan nicirā́so adrúho
3.009.04d apsú siṃhám iva śritám
3.009.05a sasr̥vā́ṃsam iva tmánā
3.009.05b agním itthā́ tiróhitam
3.009.05c aínaṃ nayan mātaríśvā parāváto
3.009.05d devébhyo mathitám pári
3.009.06a táṃ tvā mártā agr̥bhṇata
3.009.06b devébhyo havyavāhana
3.009.06c víśvān yád yajñā́m̐ abhipā́si mānuṣa
3.009.06d táva krátvā yaviṣṭhiya
3.009.07a tád bhadráṃ táva daṃsánā
3.009.07b pā́kāya cic chadayati
3.009.07c tuvā́ṃ yád agne paśávaḥ samā́sate
3.009.07d sámiddham apiśarvaré
3.009.08a ā́ juhotā suadhvaráṃ
3.009.08b śīrám pavākáśociṣam+
3.009.08c āśúṃ dūtám ajirám pratnám ī́ḍiyaṃ
3.009.08d śruṣṭī́ deváṃ saparyata
3.009.09a trī́ṇi śatā́ trī́ sahásrāṇi agníṃ
3.009.09b triṃśác ca devā́ náva cāsaparyan
3.009.09c aúkṣan ghr̥taír ástr̥ṇan barhír asmā
3.009.09d ā́d íd dhótāraṃ ní asādayanta
3.010.01a tuvā́m agne manīṣíṇaḥ
3.010.01b samrā́jaṃ carṣaṇīnã́m
3.010.01c devám mártāsa indhate sám adhvaré
3.010.02a tuvā́ṃ yajñéṣu r̥tvíjam
3.010.02b ágne hótāram īḷate
3.010.02c gopā́ r̥tásya dīdihi suvé dáme
3.010.03a sá ghā yás te dádāśati
3.010.03b samídhā jātávedase
3.010.03c só agne dhatte suvī́ryaṃ sá puṣyati
3.010.04a sá ketúr adhvarā́ṇãm
3.010.04b agnír devébhir ā́ gamat
3.010.04c añjānáḥ saptá hótr̥bhir havíṣmate
3.010.05a prá hótre pūrviyáṃ váco
3.010.05b agnáye bharatā br̥hát
3.010.05c vipā́ṃ jyótīṃṣi bíbhrate ná vedháse
3.010.06a agníṃ vardhantu no gíro
3.010.06b yáto jā́yata ukthíyaḥ
3.010.06c mahé vā́jāya dráviṇāya darśatáḥ
3.010.07a ágne yájiṣṭho adhvaré
3.010.07b devā́n devayaté yaja
3.010.07c hótā mandró ví rājasi áti srídhaḥ
3.010.08a sá naḥ pavāka+ dīdihi
3.010.08b dyumád asmé suvī́riyam
3.010.08c bhávā stotŕ̥bhyo ántamaḥ suastáye
3.010.09a táṃ tvā víprā vipanyávo
3.010.09b jāgr̥vā́ṃsaḥ sám indhate
3.010.09c havyavā́ham ámartiyaṃ sahovŕ̥dham
3.011.01a agnír hótā puróhito
3.011.01b adhvarásya vícarṣaṇiḥ
3.011.01c sá veda yajñám ānuṣák
3.011.02a sá havyavā́ḷ ámartiya
3.011.02b uśíg dūtáś cánohitaḥ
3.011.02c agnír dhiyā́ sám r̥ṇvati
3.011.03a agnír dhiyā́ sá cetati
3.011.03b ketúr yajñásya pūrviyáḥ
3.011.03c árthaṃ hí asya taráṇi
3.011.04a agníṃ sūnúṃ sánaśrutaṃ
3.011.04b sáhaso jātávedasam
3.011.04c váhniṃ devā́ akr̥ṇvata
3.011.05a ádābhiyaḥ puraetā́
3.011.05b viśā́m agnír mā́nuṣīṇām
3.011.05c tū́rṇī ráthaḥ sádā návaḥ
3.011.06a sāhvā́n víśvā abhiyújaḥ
3.011.06b krátur devā́nām ámr̥ktaḥ
3.011.06c agnís tuvíśravastamaḥ
3.011.07a abhí práyāṃsi vā́hasā
3.011.07b dāśvā́m̐ aśnoti mártiyaḥ
3.011.07c kṣáyam pavākáśociṣaḥ+
3.011.08a pári víśvāni súdhitā
3.011.08b agnér aśyāma mánmabhiḥ
3.011.08c víprāso jātávedasaḥ
3.011.09a ágne víśvāni vā́riyā
3.011.09b vā́jeṣu saniṣāmahe
3.011.09c tuvé devā́sa érire
3.012.01a índrāgnī ā́ gataṃ sutáṃ
3.012.01b gīrbhír nábho váreṇiyam
3.012.01c asyá pātaṃ dhiyéṣitā́
3.012.02a índrāgnī jaritúḥ sácā
3.012.02b yajñó jigāti cétanaḥ
3.012.02c ayā́ pātam imáṃ sutám
3.012.03a índram agníṃ kavichádā
3.012.03b yajñásya jūtiyā́ vr̥ṇe
3.012.03c tā́ sómasyehá tr̥mpatām
3.012.04a tośā́ vr̥traháṇā huve
3.012.04b sajítvānā́parājitā
3.012.04c indrāgnī́ vājasā́tamā
3.012.05a prá vām arcanti ukthíno
3.012.05b nīthāvído jaritā́raḥ
3.012.05c índrāgnī íṣa ā́ vr̥ṇe
3.012.06a índrāgnī navatím púro
3.012.06b dāsápatnīr adhūnutam
3.012.06c sākám ékena kármaṇā
3.012.07a índrāgnī ápasas pári
3.012.07b úpa prá yanti dhītáyaḥ
3.012.07c r̥tásya pathíyā ánu
3.012.08a índrāgnī taviṣā́ṇi vāṃ
3.012.08b sadhásthāni práyāṃsi ca
3.012.08c yuvór aptū́riyaṃ hitám
3.012.09a índrāgnī rocanā́ diváḥ
3.012.09b pári vā́jeṣu bhūṣathaḥ
3.012.09c tád vāṃ ceti prá vīríyam
3.013.01a prá vo devā́ya agnáye
3.013.01b bárhiṣṭham arca asmai
3.013.01c gámad devébhir ā́ sá no
3.013.01d yájiṣṭho barhír ā́ sadat
3.013.02a r̥tā́vā yásya ródasī
3.013.02b dákṣaṃ sácanta ūtáyaḥ
3.013.02c havíṣmantas tám īḷate
3.013.02d táṃ saniṣyánto ávase
3.013.03a sá yantā́ vípra eṣãṃ
3.013.03b sá yajñā́nām áthā hí ṣáḥ
3.013.03c agníṃ táṃ vo duvasyata
3.013.03d dā́tā yó vánitā maghám
3.013.04a sá naḥ śármāṇi vītáye
3.013.04b agnír yachatu śáṃtamā
3.013.04c yáto naḥ pruṣṇávad vásu
3.013.04d diví kṣitíbhyo apsú ā́
3.013.05a dīdivā́ṃsam ápūrviyaṃ
3.013.05b vásvībhir asya dhītíbhiḥ
3.013.05c ŕ̥kvāṇo agním indhate
3.013.05d hótāraṃ viśpátiṃ viśā́m
3.013.06a utá no bráhmann aviṣa
3.013.06b ukthéṣu devahū́tamaḥ
3.013.06c śáṃ naḥ śocā marúdvr̥dho
3.013.06d ágne sahasrasā́tamaḥ
3.013.07a nū́ no rāsva sahásravat
3.013.07b tokávat puṣṭimád vásu
3.013.07c dyumád agne suvī́riyaṃ
3.013.07d várṣiṣṭham ánupakṣitam
3.014.01a ā́ hótā mandró vidáthāni asthāt
3.014.01b satyó yájvā kavítamaḥ sá vedhā́ḥ
3.014.01c vidyúdrathaḥ sáhasas putró agníḥ
3.014.01d śocíṣkeśaḥ pr̥thivyā́m pā́jo aśret
3.014.02a áyāmi te námaüktiṃ juṣasva
3.014.02b ŕ̥tāvas túbhya° cétate sahasvaḥ
3.014.02c vidvā́m̐ ā́ vakṣi vidúṣo ní ṣatsi
3.014.02d mádhya ā́ barhír ūtáye yajatra
3.014.03a drávatāṃ ta uṣásā vājáyantī
3.014.03b ágne vā́tasya pathíyābhir ácha
3.014.03c yát sīm añjánti pūrviyáṃ havírbhir
3.014.03d ā́ vandhúreva tasthatur duroṇé
3.014.04a mitráś ca túbhyaṃ váruṇaḥ sahasvo
3.014.04b ágne víśve marútaḥ sumnám arcan
3.014.04c yác chocíṣā sahasas putra tíṣṭhā
3.014.04d abhí kṣitī́ḥ pratháyan sū́riyo nr̥̄́n
3.014.05a vayáṃ te adyá rarimā́ hí kā́mam
3.014.05b uttānáhastā námasopasádya
3.014.05c yájiṣṭhena mánasā yakṣi devā́n
3.014.05d ásredhatā mánmanā vípro agne
3.014.06a tuvád dhí putra sahaso ví pūrvī́r
3.014.06b devásya yánti ūtáyo ví vā́jāḥ
3.014.06c tuváṃ dehi sahasríṇaṃ rayíṃ no
3.014.06d adroghéṇa vácasā satyám agne
3.014.07a túbhyaṃ dakṣa kavikrato yā́nīmā́
3.014.07b déva mártāso adhvaré ákarma
3.014.07c tuváṃ víśvasya suráthasya bodhi
3.014.07d sárvaṃ tád agne amr̥ta svadehá
3.015.01a ví pā́jasā pr̥thúnā śóśucāno
3.015.01b bā́dhasva dviṣó rakṣáso ámīvāḥ
3.015.01c suśármaṇo br̥hatáḥ śármaṇi syām
3.015.01d agnér aháṃ suhávasya práṇītau
3.015.02a tuváṃ no asyā́ uṣáso víuṣṭau
3.015.02b tuváṃ sū́ra údite bodhi gopā́ḥ
3.015.02c jánmeva nítyaṃ tánayaṃ juṣasva
3.015.02d stómam me agne tanúvā sujāta
3.015.03a tuváṃ nr̥cákṣā vr̥ṣabhā́nu pūrvī́ḥ
3.015.03b kr̥ṣṇā́su agne aruṣó ví bhāhi
3.015.03c váso néṣi ca párṣi cā́ti áṃhaḥ
3.015.03d kr̥dhī́ no rāyá uśíjo yaviṣṭha
3.015.04a áṣāḷho agne vr̥ṣabhó didīhi
3.015.04b púro víśvāḥ saúbhagā saṃjigīvā́n
3.015.04c yajñásya netā́ prathamásya pāyór
3.015.04d jā́tavedo br̥hatáḥ supraṇīte
3.015.05a áchidrā śárma jaritaḥ purū́ṇi
3.015.05b devā́m̐ áchā dī́diyānaḥ sumedhā́ḥ
3.015.05c rátho ná sásnir abhí vakṣi vā́jam
3.015.05d ágne tuváṃ ródasī naḥ suméke
3.015.06a prá pīpaya vr̥ṣabha jínva vā́jān
3.015.06b ágne tuváṃ ródasī naḥ sudóghe
3.015.06c devébhir deva surúcā rucānó
3.015.06d mā́ no mártasya durmatíḥ pári ṣṭhāt
3.015.07a íḷām agne purudáṃsaṃ saníṃ góḥ
3.015.07b śaśvattamáṃ hávamānāya sādha
3.015.07c siyā́n naḥ sūnús tánayo vijā́vā
3.015.07d ágne sā́ te sumatír bhūtu asmé
3.016.01a ayám agníḥ suvī́ryasya
3.016.01b ī́śe maháḥ saúbhagasya
3.016.01c rāyá īśe suapatyásya gómata
3.016.01d ī́śe vr̥traháthānãm
3.016.02a imáṃ naro marutaḥ saścatā vŕ̥dhaṃ
3.016.02b yásmin rā́yaḥ śévr̥dhāsaḥ
3.016.02c abhí yé sánti pŕ̥tanāsu dūḍhíyo
3.016.02d viśvā́hā śátrum ādabhúḥ
3.016.03a sá tváṃ no rāyáḥ śiśīhi
3.016.03b mī́ḍhvo agne suvī́ryasya
3.016.03c túvidyumna várṣiṣṭhasya prajā́vato
3.016.03d anamīvásya śuṣmíṇaḥ
3.016.04a cákrir yó víśvā bhúvanābhí sāsahíś
3.016.04b cákrir devéṣu ā́ dúvaḥ
3.016.04c ā́ devéṣu yátata ā́ suvī́riya
3.016.04d ā́ śáṃsa utá nr̥̄ṇã́m+
3.016.05a mā́ no agne ámataye
3.016.05b mā́vī́ratāyai rīradhaḥ
3.016.05c mā́gótāyai sahasas putra mā́ nide
3.016.05d ápa dvéṣāṃsi ā́ kr̥dhi
3.016.06a śagdhí vā́jasya subhaga prajā́vato
3.016.06b ágne br̥ható adhvaré
3.016.06c sáṃ rāyā́ bhū́yasā sr̥ja mayobhúnā
3.016.06d túvidyumna yáśasvatā
3.017.01a samidhyámānaḥ prathamā́nu dhármā
3.017.01b sám aktúbhir ajyate viśvávāraḥ
3.017.01c śocíṣkeśo ghr̥tánirṇik pavākáḥ+
3.017.01d suyajñó agnír yajáthāya devā́n
3.017.02a yáthā́yajo hotrám agne pr̥thivyā́
3.017.02b yáthā divó jātavedaś cikitvā́n
3.017.02c evā́néna havíṣā yakṣi devā́n
3.017.02d manuṣvád yajñám prá tiremám adyá
3.017.03a trī́ṇi ā́yūṃṣi táva jātavedas
3.017.03b tisrá ājā́nīr uṣásas te agne
3.017.03c tā́bhir devā́nām ávo yakṣi vidvā́n
3.017.03d áthā bhava yájamānāya śáṃ yóḥ
3.017.04a agníṃ sudītíṃ sudŕ̥śaṃ gr̥ṇánto
3.017.04b namasyā́mas tvéḍiyaṃ jātavedaḥ
3.017.04c tuvā́ṃ dūtám aratíṃ havyavā́haṃ
3.017.04d devā́ akr̥ṇvann amŕ̥tasya nā́bhim
3.017.05a yás tvád dhótā pū́rvo agne yájīyān
3.017.05b dvitā́ ca sáttā svadháyā ca śambhúḥ
3.017.05c tásyā́nu dhárma prá yajā cikitvo