The University of Texas at Austin; College of Liberal Arts
Jonathan Slocum, Interim Director :: PCL 5.112, 1 University Station S5490 :: Austin, TX 78712 :: 512-471-4566
LRC Links: Home | About | Books Online | EIEOL | IE Doc. Center | IE Lexicon | IE Maps | IE Texts | Pub. Indices | SiteMap

Rigveda, Book 10

Metrically Restored Text

Karen Thomson and Jonathan Slocum


N.B. An earlier version of this text was published in electronic form as:

RIG VEDA, A METRICALLY RESTORED TEXT, edited by Barend A. van Nooten and Gary B. Holland, Harvard Oriental Series, vol. 50.

That electronic text, itself derived from a much earlier UT Linguistics Research Center electronic text, bore the legend:

Copyright with the authors and Harvard Oriental Series. The electronic text may be used for research but not for commercial purposes.

Our use here is for research. The electronic text has been much revised (see our Introduction) and converted to Unicode/HTML in this online edition; re: the significance of color and smaller type size in particular, see the Popular Rigveda. Copyright to all revisions and HTML tagging is assigned to the University of Texas, though responsibility for content lies with the authors. This HTML edition may be used for research but not for commercial purposes.



10.001.01a     ágre br̥hánn uṣásām ūrdhvó asthān
10.001.01b     nirjaganvā́n támaso jyótiṣā́gāt
10.001.01c     agnír bhānúnā rúśatā suáṅga
10.001.01d     ā́ jātó víśvā sádmāni aprāḥ

10.001.02a     sá jātó gárbho asi ródasīyor
10.001.02b     ágne cā́rur víbhr̥ta óṣadhīṣu
10.001.02c     citráḥ śíśuḥ pári támāṃsi aktū́n
10.001.02d     prá mātŕ̥bhyo ádhi kánikradat gāḥ

10.001.03a     víṣṇur itthā́ paramám asya vidvā́ñ
10.001.03b     jātó br̥hánn abhí pāti tr̥tī́yam
10.001.03c     āsā́ yád asya páyo ákrata sváṃ
10.001.03d     sácetaso abhí arcanti átra

10.001.04a     áta u tvā pitubhŕ̥to jánitrīr
10.001.04b     annāvŕ̥dham práti caranti ánnaiḥ
10.001.04c     ́ īm práty eṣi púnar anyárūpā
10.001.04d     ási tváṃ vikṣú mā́nuṣīṣu hótā

10.001.05a     hótāraṃ citráratham adhvarásya
10.001.05b     yajñásya-yajñasya ketúṃ rúśantam
10.001.05c     prátyardhiṃ devásya-devasya mahnā́
10.001.05d     śriyā́ tú agním átithiṃ jánānām

10.001.06a     sá tú vástrāṇi ádha péśanāni
10.001.06b     vásāno agnír nā́bhā pr̥thivyā́
10.001.06c     aruṣó jātáḥ padá íḷāyāḥ
10.001.06d     puróhito rājan yakṣīhá devā́n

10.001.07a     ā́ hí dyā́vāpr̥thivī́ agna ubhé
10.001.07b     sádā putró ná mātárā tatántha
10.001.07c     prá yāhi ácha uśató yaviṣṭha
10.001.07d     átha ā́ vaha sahasyehá devā́n


10.002.01a     piprīhí devā́m̐ uśató yaviṣṭha
10.002.01b     vidvā́m̐ r̥tū́m̐r r̥tupate yajehá
10.002.01c     yé daíviyā r̥tvíjas tébhir agne
10.002.01d     tuváṃ hótr̥̄ṇām asi ā́yajiṣṭhaḥ

10.002.02a     véṣi hotrám utá potráṃ jánānām
10.002.02b     mandhātā́si draviṇodā́ r̥tā́
10.002.02c     svā́hā vayáṃ kr̥ṇávāmā havī́ṃṣi
10.002.02d     devó devā́n yajatu agnír árhan

10.002.03a     ā́ devā́nām ápi pánthām aganma
10.002.03b     yác chaknávāma tád ánu právoḷhum
10.002.03c     agnír vidvā́n sá yajāt séd u hótā
10.002.03d     só adhvarā́n sá r̥tū́n kalpayāti

10.002.04a     yád vo vayám praminā́ma vratā́ni
10.002.04b     vidúṣāṃ devā áviduṣṭarāsaḥ
10.002.04c     agníṣ ṭád víśvam ā́ pr̥ṇāti vidvā́n
10.002.04d     yébhir devā́m̐ r̥túbhiḥ kalpáyāti

10.002.05a     yát pākatrā́ mánasā dīnádakṣā
10.002.05b     ná yajñásya manvaté mártiyāsaḥ
10.002.05c     agníṣ ṭád dhótā kratuvíd vijānán
10.002.05d     yájiṣṭho devā́m̐ r̥tuśó yajāti

10.002.06a     víśveṣāṃ hí adhvarā́ṇām ánīkaṃ
10.002.06b     citráṃ ketúṃ jánitā tvā jajā́na
10.002.06c     sá ā́ yajasva nr̥vátīr ánu kṣā́
10.002.06d     spārhā́ íṣaḥ kṣumátīr viśvájanyāḥ

10.002.07a     yáṃ tvā dyā́vāpr̥thivī́ yáṃ tvā ā́pas
10.002.07b     tváṣṭā yáṃ tvā sujánimā jajā́na
10.002.07c     pánthām ánu pravidvā́n pitr̥yā́ṇaṃ
10.002.07d     dyumád agne samidhānó ví bhāhi


10.003.01a     inó rājann · aratíḥ sámiddho
10.003.01b     raúdro dákṣāya suṣumā́m̐ adarśi
10.003.01c     cikíd ví bhāti bhãsā́ br̥hatā́
10.003.01d     ásiknīm eti rúśatīm apā́jan

10.003.02a     kr̥ṣṇā́ṃ yád énīm abhí várpasā bhū́j
10.003.02b     janáyan yóṣām br̥hatáḥ pitúr jā́m
10.003.02c     ūrdhvám bhānúṃ sū́riyasya stabhāyán
10.003.02d     divó vásubhir aratír ví bhāti

10.003.03a     bhadró bhadráyā sácamāna ā́gāt
10.003.03b     svásāraṃ jāró abhí eti paścā́t
10.003.03c     supraketaír dyúbhir agnír vitíṣṭhan
10.003.03d     rúśadbhir várṇair abhí rāmám asthāt

10.003.04a     asyá yā́māso br̥ható ná vagnū́n
10.003.04b     índhānā agnéḥ sákhiyuḥ śivásya
10.003.04c     ī́ḍyasya vŕ̥ṣṇo br̥hatáḥ suā́so
10.003.04d     bhā́māso yā́man aktávaś cikitre

10.003.05a     svanā́ ná yásya bhā́māsaḥ pávante
10.003.05b     rócamānasya br̥hatáḥ sudívaḥ
10.003.05c     jyéṣṭhebhir yás téjiṣṭhaiḥ krīḷumádbhir
10.003.05d     várṣiṣṭhebhir bhānúbhir nákṣati dyā́m

10.003.06a     asyá śúṣmāso dadr̥śānápaver
10.003.06b     jéhamānasya svanayan niyúdbhiḥ
10.003.06c     pratnébhir yó rúśadbhir devátamo
10.003.06d     ví rébhadbhir aratír bhā́ti víbhvā

10.003.07a     sá ā́ vakṣi máhi na ā́ ca satsi
10.003.07b     diváspr̥thivyór aratír yuvatyóḥ
10.003.07c     agníḥ sutúkaḥ sutúkebhir áśvai
10.003.07d     rábhasvadbhī rábhasvām̐ éhá gamyāḥ


10.004.01a     prá te yakṣi prá ta iyarmi mánma
10.004.01b     bhúvo yáthā vándiyo no háveṣu
10.004.01c     dhánvann iva prapā́ asi tvám agna
10.004.01d     iyakṣáve pūráve pratna rājan

10.004.02a     yáṃ tvā jánāso abhí saṃcáranti
10.004.02b     ́va uṣṇám iva vrajáṃ yaviṣṭha
10.004.02c     dūtó devā́nām asi mártiyānām
10.004.02d     antár mahā́ṃś carasi rocanéna

10.004.03a     śíśuṃ ná tvā jéniyaṃ vardháyantī
10.004.03b     mātā́ bibharti sacanasyámānā
10.004.03c     dhánor ádhi pravátā yāsi háryañ
10.004.03d     jígīṣase paśúr ivā́vasr̥ṣṭaḥ

10.004.04a     mūrā́ amūra ná vayáṃ cikitvo
10.004.04b     mahitvám agne tuvám aṅgá vitse
10.004.04c     śáye vavríś cárati jihváyādán
10.004.04d     rerihyáte yuvatíṃ viśpátiḥ sán

10.004.05a     ́cij jāyate sánayāsu návyo
10.004.05b     váne tasthau palitó dhūmáketuḥ
10.004.05c     asnātā́po vr̥ṣabhó ná prá veti
10.004.05d     sácetaso yám praṇáyanta mártāḥ

10.004.06a     tanūtyájeva táskarā vanargū́
10.004.06b     raśanā́bhir daśábhir abhy àdhītām
10.004.06c     iyáṃ te agne návyasī manīṣā́
10.004.06d     yukṣvā́ ráthaṃ ná śucáyadbhir áṅgaiḥ

10.004.07a     bráhma ca te jātavedo námaś ca
10.004.07b     iyáṃ ca gī́ḥ sádam íd várdhanī bhūt
10.004.07c     rákṣā ṇo agne tánayāni tokā́
10.004.07d     rákṣotá nas tanúvo áprayuchan


10.005.01a     ékaḥ samudró dharúṇo rayīṇā́m
10.005.01b     asmád dhr̥dó bhū́rijanmā ví caṣṭe
10.005.01c     síṣakti ū́dhar niṇiyór upástha
10.005.01d     útsasya mádhye níhitam padáṃ véḥ

10.005.02a     samānáṃ nīḷáṃ vŕ̥ṣaṇo vásānāḥ
10.005.02b     sáṃ jagmire mahiṣā́ árvatībhiḥ
10.005.02c     r̥tásya padáṃ kaváyo ní pānti
10.005.02d     gúhā nā́māni dadhire párāṇi

10.005.03a     r̥tāyínī māyínī sáṃ dadhāte
10.005.03b     mitvā́ śíśuṃ jajñatur vardháyantī
10.005.03c     víśvasya nā́bhiṃ cárato dhruvásya
10.005.03d     kavéś cit tántum mánasā viyántaḥ

10.005.04a     r̥tásya hí vartanáyaḥ sújātam
10.005.04b     íṣo vā́jāya pradívaḥ sácante
10.005.04c     adhīvāsáṃ ródasī vāvasāné
10.005.04d     ghr̥taír ánnair vāvr̥dhāte mádhūnām

10.005.05a     saptá svásr̥̄r áruṣīr vāvaśānó
10.005.05b     vidvā́n mádhva új jabhārā dr̥śé kám
10.005.05c     antár yeme antárikṣe purājā́
10.005.05d     ichán vavrím avidat pūṣaṇásya

10.005.06a     saptá maryā́dāḥ kaváyas tatakṣus
10.005.06b     ́sām ékām íd abhí aṃhuró gāt
10.005.06c     āyór ha skambhá upamásya nīḷé
10.005.06d     pathā́ṃ visargé dharúṇeṣu tasthau

10.005.07a     ásac ca sác ca paramé víoman
10.005.07b     dákṣasya jánmann áditer upásthe
10.005.07c     agnír ha naḥ prathamajā́ r̥tásya
10.005.07d     ́rva ā́yuni vr̥ṣabháś ca dhenúḥ


10.006.01a     ayáṃ sá yásya śármann ávobhir
10.006.01b     agnér édhate jaritā́ abhíṣṭau
10.006.01c     jyáyiṣṭhebhir+ yó bhānúbhir r̥ṣūṇā́m
10.006.01d     pariéti párivīto vibhā́

10.006.02a     yó bhānúbhir vibhā́vā vibhā́ti
10.006.02b     agnír devébhir r̥tā́vā ájasraḥ
10.006.02c     ā́ yó vivā́ya sakhiyā́ sákhibhyo
10.006.02d     áparihvr̥to átiyo ná sáptiḥ

10.006.03a     ī́śe yó víśvasyā devávīter
10.006.03b     ī́śe viśvā́yur uṣáso víuṣṭau
10.006.03c     ā́ yásmin manā́ havī́ṃṣi agnā́v
10.006.03d     áriṣṭaratha skabhnā́ti śūṣaíḥ

10.006.04a     śūṣébhir vr̥dhó juṣāṇó arkaír
10.006.04b     devā́m̐ áchā raghupátvā jigāti
10.006.04c     mandró hótā sá juhúvā yájiṣṭhaḥ
10.006.04d     sámmiślo agnír ā́ jigharti devā́n

10.006.05a     tám usrā́m índraṃ ná réjamānam
10.006.05b     agníṃ gīrbhír námobhir ā́ kr̥ṇudhvam
10.006.05c     ā́ yáṃ víprāso matíbhir gr̥ṇánti
10.006.05d     jātávedasaṃ juhúvaṃ sahā́nām

10.006.06a     sáṃ yásmin víśvā vásūni jagmúr
10.006.06b     ́je ná áśvāḥ sáptīvanta évaiḥ
10.006.06c     asmé ūtī́r índaravātatamā+
10.006.06d     arvācīnā́ agna ā́ kr̥ṇuṣva

10.006.07a     ádhā hí agne mahnā́ niṣádyā
10.006.07b     sadyó jajñānó háviyo babhū́tha
10.006.07c     táṃ te devā́so ánu kétam āyann
10.006.07d     ádhāvardhanta prathamā́sa ū́māḥ


10.007.01a     suastí no divó agne pr̥thivyā́
10.007.01b     viśvā́yur dhehi yajáthāya deva
10.007.01c     sácemahi táva dasma praketaír
10.007.01d     uruṣyā́ ṇa urúbhir deva śáṃsaiḥ

10.007.02a     imā́ agne matáyas túbhya° jātā́
10.007.02b     góbhir áśvair abhí gr̥ṇanti rā́dhaḥ
10.007.02c     yadā́ te márto ánu bhógam ā́naḍ
10.007.02d     váso dádhāno matíbhiḥ sujāta

10.007.03a     agním manye pitáram agním āpím
10.007.03b     agním bhrā́taraṃ sádam ít sákhāyam
10.007.03c     agnér ánīkam br̥hatáḥ saparyaṃ
10.007.03d     diví śukráṃ yajatáṃ sū́riyasya

10.007.04a     sidhrā́ agne dhíyo asmé sánutrīr
10.007.04b     yáṃ trā́yase dáma ā́ nítyahotā
10.007.04c     r̥tā́vā sá rohídaśvaḥ purukṣúr
10.007.04d     dyúbhir asmā áhabhir vāmám astu

10.007.05a     dyúbhir hitám mitrám iva prayógam
10.007.05b     pratnám r̥tvíjam adhvarásya jārám
10.007.05c     bāhúbhyām agním āyávo 'jananta
10.007.05d     vikṣú hótāraṃ ní asādayanta

10.007.06a     svayáṃ yajasva diví deva devā́n
10.007.06b     kíṃ te pā́kaḥ kr̥ṇavad ápracetāḥ
10.007.06c     yáthā́yaja r̥túbhir deva devā́n
10.007.06d     evā́ yajasva tanúvaṃ sujāta

10.007.07a     bhávā no agne avitótá gopā́
10.007.07b     bhávā vayaskŕ̥d utá no vayodhā́
10.007.07c     ́svā ca naḥ sumaho havyádātiṃ
10.007.07d     trā́svotá nas tanúvo áprayuchan


10.008.01a     prá ketúnā br̥hatā́ yāti agnír
10.008.01b     ā́ ródasī vr̥ṣabhó roravīti
10.008.01c     diváś cid ántām̐ upamā́m̐ úd ānaḷ
10.008.01d     apā́m upásthe mahiṣó vavardha

10.008.02a     mumóda gárbho vr̥ṣabháḥ kakúdmān
10.008.02b     asremā́ vatsáḥ śímīvām̐ arāvīt
10.008.02c     sá devátāti údyatāni kr̥ṇván
10.008.02d     svéṣu kṣáyeṣu prathamó jigāti

10.008.03a     ā́ yó mūrdhā́nam pitarór+ árabdha
10.008.03b     ní adhvaré dadhire sū́ro árṇaḥ
10.008.03c     ásya pátmann áruṣīr áśvabudhnā
10.008.03d     r̥tásya yónau tanúvo juṣanta

10.008.04a     uṣá-uṣo hí vaso ágram éṣi
10.008.04b     tuváṃ yamáyor abhavo vibhā́
10.008.04c     r̥tā́ya saptá dadhiṣe padā́ni
10.008.04d     janáyan mitráṃ tanúve suā́yai

10.008.05a     bhúvaś cákṣur mahá r̥tásya gopā́
10.008.05b     bhúvo váruṇo yád r̥tā́ya véṣi
10.008.05c     bhúvo apã́ṃ nápāj jātavedo
10.008.05d     bhúvo dūtó yásya havyáṃ jújoṣaḥ

10.008.06a     bhúvo yajñásya rájasaś ca netā́
10.008.06b     yátrā niyúdbhiḥ sácase śivā́bhiḥ
10.008.06c     diví mūrdhā́naṃ dadhiṣe suarṣā́
10.008.06d     jihvā́m agne cakr̥ṣe havyavā́ham

10.008.07a     asyá tritáḥ krátunā vavré antár
10.008.07b     ichán dhītím pitúr évaiḥ párasya
10.008.07c     sacasyámānaḥ pitarór+ upásthe
10.008.07d     jāmí bruvāṇá ā́yudhāni veti

10.008.08a     sá pítriyāṇi ā́yudhāni vidvā́n
10.008.08b     índreṣita āptiyó abhy àyudhyat
10.008.08c     triśīrṣā́ṇaṃ saptáraśmiṃ jaghanvā́n
10.008.08d     tvāṣṭrásya cin níḥ sasr̥je tritó gā́

10.008.09a     bhū́́d índra udínakṣantam ójo
10.008.09b     ávābhinat sátpatir mányamānam
10.008.09c     tvāṣṭrásya cid viśvárūpasya gónām
10.008.09d     ācakrāṇás trī́ṇi śīrṣā́ párā vark


10.009.01a     ā́po hí ṣṭhā́ mayobhúvas
10.009.01b     ́ na ūrjé dadhātana
10.009.01c     mahé ráṇāya cákṣase

10.009.02a     yó vaḥ śivátamo rásas
10.009.02b     tásya bhājayatehá naḥ
10.009.02c     uśatī́r iva mātáraḥ

10.009.03a     tásmā áraṃ gamāma vo
10.009.03b     yásya kṣáyāya jínvatha
10.009.03c     ā́po janáyathā ca naḥ

10.009.04a     śáṃ no devī́r abhíṣṭaya
10.009.04b     ā́po bhavantu pītáye
10.009.04c     śáṃ yór abhí sravantu naḥ

10.009.05a     ī́śānā vā́riyāṇãṃ
10.009.05b     kṣáyantīś carṣaṇīnã́m
10.009.05c     apó yācāmi bheṣajám

10.009.06a     apsú me sómo abravīd
10.009.06b     antár víśvāni bheṣajā́
10.009.06c     agníṃ ca viśváśambhuvam

10.009.07a     ā́paḥ pr̥ṇītá bheṣajáṃ
10.009.07b     várūthaṃ tanúve máma
10.009.07c     jiyók ca sū́riyaṃ dr̥śé

10.009.08a     idám āpaḥ prá vahata
10.009.08b     yát kíṃ ca duritám máyi
10.009.08c     yád vāhám abhidudróha
10.009.08d     yád vā śepá utā́nr̥tam

10.009.09a     ā́po adyā́nv acāriṣaṃ
10.009.09b     rásena sám agasmahi
10.009.09c     páyasvān agna ā́ gahi
10.009.09d     tám mā sáṃ sr̥ja várcasā


10.010.01a     ó cit sákhāyaṃ sakhiyā́ vavr̥tyāṃ
10.010.01b     tiráḥ purū́ cid arṇaváṃ jaganvā́n
10.010.01c     pitúr nápātam ā́ dadhīta vedhā́
10.010.01d     ádhi kṣámi prataráṃ dī́dhiyānaḥ

10.010.02a     ná te sákhā sakhiyáṃ vaṣṭi etát
10.010.02b     sálakṣmā yád víṣurūpā bhávāti
10.010.02c     mahás putrā́so ásurasya vīrā́
10.010.02d     divó dhartā́ra urviyā́ pári khyan

10.010.03a     uśánti ghā té amŕ̥tāsa etád
10.010.03b     ékasya cit tyajásam mártiyasya
10.010.03c     ní te máno mánasi dhāyi asmé
10.010.03d     jányuḥ pátis tanúvam ā́ viviśyāḥ

10.010.04a     ná yát purā́ cakr̥mā́ kád dha nūnám
10.010.04b     r̥tā́ vádanto ánr̥taṃ rapema
10.010.04c     gandharvó apsú ápiyā ca yóṣā
10.010.04d     ́ no nā́bhiḥ paramáṃ jāmí tán nau

10.010.05a     gárbhe nú nau janitā́ dámpatī kar
10.010.05b     devás tváṣṭā savitā́ viśvárūpaḥ
10.010.05c     nákir asya prá minanti vratā́ni
10.010.05d     véda nāv asyá pr̥thivī́ utá dyaúḥ

10.010.06a     kó asyá veda prathamásya áhnaḥ
10.010.06b     ká īṃ dadarśa ká ihá prá vocat
10.010.06c     br̥hán mitrásya váruṇasya dhā́ma
10.010.06d     kád u brava āhano vī́ciyā nr̥̄́n

10.010.07a     yamásya mā yamíyaṃ kā́ma ā́gan
10.010.07b     samāné yónau sahaśéyiyāya
10.010.07c     jāyéva pátye tanúvaṃ riricyāṃ
10.010.07d     ví cid vr̥heva ráthiyeva cakrā́

10.010.08a     ná tiṣṭhanti ná ní miṣanti eté
10.010.08b     devā́nāṃ spáśa ihá yé cáranti
10.010.08c     anyéna mád āhano yāhi tū́yaṃ
10.010.08d     téna ví vr̥ha ráthiyeva cakrā́

10.010.09a     ́trībhir asmā áhabhir daśasyet
10.010.09b     ́ryasya cákṣur múhur ún mimīyāt
10.010.09c     divā́ pr̥thivyā́ mithunā́ sábandhū
10.010.09d     yamī́r yamásya bibhr̥yād ájāmi

10.010.10a     ā́ ghā tā́ gachān úttarā yugā́ni
10.010.10b     yátra jāmáyaḥ kr̥ṇávann ájāmi
10.010.10c     úpa barbr̥hi vr̥ṣabhā́ya bāhúm
10.010.10d     anyám ichasva subhage pátim mát

10.010.11a     kím bhrā́tāsad yád anāthám bhávāti
10.010.11b     kím u svásā yán nírr̥tir nigáchāt
10.010.11c     ́mamūtā bahú etád rapāmi
10.010.11d     tanúvā me tanúvaṃ sám pipr̥gdhi

10.010.12a     ná vā́ u te tanúvā tanúvaṃ sám papr̥cyām
10.010.12b     pāpám āhur yáḥ svásāraṃ nigáchāt
10.010.12c     anyéna mát pramúdaḥ kalpayasva
10.010.12d     ná te bhrā́tā subhage vaṣṭi etát

10.010.13a     bató batāsi yama
10.010.13b     naívá te máno hŕ̥dayaṃ cāvidāma
10.010.13c     anyā́ kíla tvā́ṃ kakṣíyeva yuktám
10.010.13d     pári ṣvajāte líbujeva vr̥kṣám

10.010.14a     anyám ū ṣú tváṃ yami anyá u tvā́m
10.010.14b     pári ṣvajāte líbujeva vr̥kṣám
10.010.14c     tásya vā tvám mána ichā́ sá vā táva
10.010.14d     ádhā kr̥ṇuṣva saṃvídaṃ súbhadrām


10.011.01a     vŕ̥ṣā vŕ̥ṣṇe duduhe dóhasā diváḥ
10.011.01b     páyāṃsi yahvó áditer ádābhiyaḥ
10.011.01c     víśvaṃ sá veda váruṇo yáthā dhiyā́
10.011.01d     sá yajñíyo yajatu yajñíyām̐ r̥tū́n

10.011.02a     rápad gandharvī́r ápiyā ca yóṣaṇā
10.011.02b     nadásya nādé pári pātu me mánaḥ
10.011.02c     iṣṭásya mádhye áditir ní dhātu no
10.011.02d     bhrā́tā no jyeṣṭháḥ prathamó ví vocati

10.011.03a     só cin nú bhadrā́ kṣumátī yáśasvatī
10.011.03b     uṣā́ uvāsa mánave súvarvatī
10.011.03c     yád īm uśántam uśatā́m ánu krátum
10.011.03d     agníṃ hótāraṃ vidáthāya jī́janan

10.011.04a     ádha tyáṃ drapsáṃ vibhúvaṃ vicakṣaṇáṃ
10.011.04b     vír ā́bharad iṣitáḥ śyenó adhvaré
10.011.04c     yádī víśo vr̥ṇáte dasmám ā́riyā
10.011.04d     agníṃ hótāram ádha dhī́r ajāyata

10.011.05a     sádāsi raṇvó yávaseva púṣyate
10.011.05b     hótrābhir agne mánuṣaḥ suadhvaráḥ
10.011.05c     víprasya vā yác chaśamāná ukthíyaṃ
10.011.05d     ́jaṃ sasavā́m̐ upayā́si bhū́ribhiḥ

10.011.06a     úd īraya pitárā jārá ā́ bhágam
10.011.06b     íyakṣati haryató hr̥ttá iṣyati
10.011.06c     vívakti váhniḥ suapasyáte makhás
10.011.06d     taviṣyáte ásuro vépate matī́

10.011.07a     yás te agne sumatím márto ákṣat
10.011.07b     sáhasaḥ sūno áti sá prá śr̥ṇve
10.011.07c     íṣaṃ dádhāno váhamāno áśvair
10.011.07d     ā́ sá dyumā́m̐ ámavān bhūṣati dyū́n

10.011.08a     yád agna eṣā́ sámitir bhávāti
10.011.08b     devī́ devéṣu yajatā́ yajatra
10.011.08c     rátnā ca yád vibhájāsi svadhāvo
10.011.08d     bhāgáṃ no átra vásumantaṃ vītāt

10.011.09a     śrudhī́ no agne sádane sadhásthe
10.011.09b     yukṣvā́ rátham amŕ̥tasya dravitnúm
10.011.09c     ā́ no vaha ródasī deváputre
10.011.09d     ́kir devā́nām ápa bhūr ihá syāḥ


10.012.01a     dyā́vā ha kṣā́mā prathamé r̥téna
10.012.01b     abhiśrāvé bhavataḥ satyavā́
10.012.01c     devó yán mártān yajáthāya kr̥ṇván
10.012.01d     ́dad dhótā pratiáṅ svám ásuṃ yán

10.012.02a     devó devā́n · paribhū́r r̥téna
10.012.02b     váhā no havyám prathamáś cikitvā́n
10.012.02c     dhūmáketuḥ samídhā bhā́r̥jīko
10.012.02d     mandró hótā nítyo vācā́ yájīyān

10.012.03a     svā́vr̥g devásya amŕ̥taṃ yádī gór
10.012.03b     áto jātā́so dhārayanta urvī́
10.012.03c     víśve devā́ ánu tát te yájur gur
10.012.03d     duhé yád énī diviyáṃ ghr̥táṃ vā́

10.012.04a     árcāmi vāṃ várdhāyā́po ghr̥tasnū
10.012.04b     dyā́vābhūmī śr̥ṇutáṃ rodasī me
10.012.04c     áhā yád dyā́vo ásunītim áyan
10.012.04d     mádhvā no átra pitárā śiśītām

10.012.05a     kíṃ svin no rā́jā jagr̥he kád asya
10.012.05b     áti vratáṃ cakr̥mā kó ví veda
10.012.05c     mitráś cid dhí ṣmā juhurāṇó devā́ñ
10.012.05d     chlóko ná yātā́m ápi vā́jo ásti

10.012.06a     durmántu átra amŕ̥tasya nā́ma
10.012.06b     sálakṣmā yád víṣurūpā bhávāti
10.012.06c     yamásya yó manávate sumántu
10.012.06d     ágne tám r̥ṣva pāhi áprayuchan

10.012.07a     yásmin devā́ vidáthe mādáyante
10.012.07b     vivásvataḥ sádane dhāráyante
10.012.07c     ́rye jyótir ádadhur māsí aktū́n
10.012.07d     pári dyotaníṃ carato ájasrā

10.012.08a     yásmin devā́ mánmani saṃcáranti
10.012.08b     apīcíye ná vayám asya vidma
10.012.08c     mitró no átra áditir ánāgān
10.012.08d     savitā́ devó váruṇāya vocat

10.012.09a     śrudhī́ no agne sádane sadhásthe
10.012.09b     yukṣvā́ rátham amŕ̥tasya dravitnúm
10.012.09c     ā́ no vaha ródasī deváputre
10.012.09d     ́kir devā́nām ápa bhūr ihá syāḥ


10.013.01a     yujé vām bráhma pūrviyáṃ námobhir
10.013.01b     ví ślóka etu pathíyeva sūréḥ
10.013.01c     śr̥ṇvántu víśve amŕ̥tasya putrā́
10.013.01d     ā́ yé dhā́māni diviyā́ni tasthúḥ

10.013.02a     yamé iva yátamāne yád aítam
10.013.02b     prá vām bharan mā́nuṣā devayántaḥ
10.013.02c     ā́ sīdataṃ svám ulokáṃ vídāne
10.013.02d     suāsasthé bhavatam índave naḥ

10.013.03a     páñca padā́ni rupó ánv arohaṃ
10.013.03b     cátuṣpadīm ánu emi vraténa
10.013.03c     akṣáreṇa · práti mima etā́m
10.013.03d     r̥tásya nā́bhāv ádhi sám punāmi

10.013.04a     devébhiyaḥ kám avr̥ṇīta mr̥tyúm
10.013.04b     prajā́yai kám amŕ̥taṃ nā́vr̥ṇīta
10.013.04c     bŕ̥haspátiṃ yajñám akr̥ṇvatá ŕ̥ṣim
10.013.04d     priyā́ṃ yamás tanúvam prā́rirecīt

10.013.05a     saptá kṣaranti śíśave marútvate
10.013.05b     pitré putrā́so ápy avīvatann r̥tám
10.013.05c     ubhé íd asya ubháyasya rājata
10.013.05d     ubhé yatete ubháyasya puṣyataḥ


10.014.01a     pareyivā́ṃsam praváto mahī́r ánu
10.014.01b     bahúbhyaḥ pánthām anupaspaśānám
10.014.01c     vaivasvatáṃ saṃgámanaṃ jánānāṃ
10.014.01d     yamáṃ rā́jānaṃ havíṣā duvasya

10.014.02a     yamó no gātúm prathamó viveda
10.014.02b     naíṣā́ gávyūtir ápabhartavā́ u
10.014.02c     yátrā naḥ pū́rve pitáraḥ pareyúr
10.014.02d     enā́ jajñānā́ḥ pathíyā ánu svā́

10.014.03a     ́talī kavyaír yamó áṅgirobhir
10.014.03b     bŕ̥haspátir ŕ̥kvabhir vāvr̥dhānáḥ
10.014.03c     ́ṃś ca devā́ vāvr̥dhúr yé ca devā́n
10.014.03d     svā́hā anyé svadháyānyé madanti

10.014.04a     imáṃ yama prastarám ā́ hí sī́da
10.014.04b     áṅgirobhiḥ pitŕ̥bhiḥ saṃvidānáḥ
10.014.04c     ā́ tvā mántrāḥ kaviśastā́ vahantu
10.014.04d     enā́ rājan havíṣā mādayasva

10.014.05a     áṅgirobhir ā́ gahi yajñíyebhir
10.014.05b     yáma vairūpaír ihá mādayasva
10.014.05c     vívasvantaṃ huve yáḥ pitā́ te
10.014.05d     asmín yajñé barhíṣi ā́ niṣádya

10.014.06a     áṅgiraso naḥ pitáro návagvā
10.014.06b     átharvāṇo bhŕ̥gavaḥ somiyā́saḥ
10.014.06c     téṣāṃ vayáṃ sumataú yajñíyānām
10.014.06d     ápi bhadré saumanasé siyāma

10.014.07a     préhi préhi pathíbhiḥ pūrviyébhir
10.014.07b     yátrā naḥ pū́rve pitáraḥ pareyúḥ
10.014.07c     ubhā́́jānā svadháyā mádantā
10.014.07d     yamám paśyāsi váruṇaṃ ca devám

10.014.08a     sáṃ gachasva pitŕ̥bhiḥ sáṃ yaména
10.014.08b     iṣṭāpūrténa paramé víoman
10.014.08c     hitvā́yāvadyám púnar ástam éhi
10.014.08d     sáṃ gachasva · tanúvā suvárcāḥ

10.014.09a     ápeta vī́ta ví ca sarpatā́to
10.014.09b     asmā́ etám pitáro lokám akran
10.014.09c     áhobhir adbhír aktúbhir víaktaṃ
10.014.09d     yamó dadāti avasā́nam asmai

10.014.10a     áti drava sārameyaú śuvā́nau
10.014.10b     caturakṣaú śabálau sādhúnā pathā́
10.014.10c     áthā pitr̥̄́n suvidátrām̐ úpehi
10.014.10d     yaména yé sadhamā́dam mádanti

10.014.11a     yaú te śuvā́nau yama rakṣitā́rau
10.014.11b     caturakṣaú pathirákṣī nr̥cákṣasau
10.014.11c     ́bhiyām enam pári dehi rājan
10.014.11d     svastí cāsmā anamīváṃ ca dhehi

10.014.12a     urūṇasā́v asutŕ̥pā udumbalaú
10.014.12b     yamásya dūtaú carato jánām̐ ánu
10.014.12c     ́v asmábhyaṃ dr̥śáye sū́riyāya
10.014.12d     púnar dātām ásum adyéhá bhadrám

10.014.13a     yamā́ya sómaṃ sunuta
10.014.13b     yamā́ya juhutā havíḥ
10.014.13c     yamáṃ ha yajñó gachati
10.014.13d     agnídūto áraṃkr̥taḥ

10.014.14a     yamā́ya ghr̥távad dhavír
10.014.14b     juhóta prá ca tiṣṭhata
10.014.14c     sá no devéṣu ā́ yamad
10.014.14d     dīrghám ā́yuḥ prá jīváse

10.014.15a     yamā́ya mádhumattamaṃ
10.014.15b     ́jñe havyáṃ juhotana
10.014.15c     idáṃ náma ŕ̥ṣibhyaḥ pūrvajébhiyaḥ
10.014.15d     ́rvebhyaḥ pathikŕ̥dbhiyaḥ

10.014.16a     tríkadrukebhiḥ patati
10.014.16b     ṣáḷ urvī́r ékam íd br̥hát
10.014.16c     triṣṭúb gāyatrī́ chándāṃsi
10.014.16d     sárvā tā́ yamá ā́hitā


10.015.01a     úd īratām ávara út párāsa
10.015.01b     ún madhyamā́ḥ pitáraḥ somiyā́saḥ
10.015.01c     ásuṃ yá īyúr avr̥kā́ r̥tajñā́s
10.015.01d     té no avantu pitáro háveṣu

10.015.02a     idám pitŕ̥bhyo námo astu adyá
10.015.02b     yé pū́rvāso yá úparāsa īyúḥ
10.015.02c     yé pā́rthive rájasi ā́ níṣattā
10.015.02d     yé vā nūnáṃ suvr̥jánāsu vikṣú

10.015.03a     ā́hám pitr̥̄́n suvidátrām̐ avitsi
10.015.03b     nápātaṃ ca vikrámaṇaṃ ca víṣṇoḥ
10.015.03c     barhiṣádo yé svadháyā sutásya
10.015.03d     bhájanta pitvás tá ihā́gamiṣṭhāḥ

10.015.04a     bárhiṣadaḥ pitara ūtī́ arvā́g
10.015.04b     imā́ vo havyā́ cakr̥mā juṣádhvam
10.015.04c     tá ā́ gata ávasā śáṃtamena
10.015.04d     áthā naḥ śáṃ yór arapó dadhāta

10.015.05a     úpahūtāḥ pitáraḥ somiyā́so
10.015.05b     barhiṣíyeṣu nidhíṣu priyéṣu
10.015.05c     tá ā́ gamantu tá ihá śruvantu
10.015.05d     ádhi bruvantu té avantu asmā́n

10.015.06a     ā́cyā jā́nu dakṣiṇató niṣádya
10.015.06b     imáṃ yajñám abhí gr̥ṇīta víśve
10.015.06c     ́ hiṃsiṣṭa pitaraḥ kéna cin no
10.015.06d     yád va ā́gaḥ puruṣátā kárāma

10.015.07a     ā́sīnāso aruṇī́nām upásthe
10.015.07b     rayíṃ dhatta dāśúṣe mártiyāya
10.015.07c     putrébhiyaḥ pitaras tásya vásvaḥ
10.015.07d     prá yachata tá ihórjaṃ dadhāta

10.015.08a     yé naḥ pū́rve pitáraḥ somiyā́so
10.015.08b     anūhiré somapītháṃ vásiṣṭhāḥ
10.015.08c     tébhir yamáḥ saṃrarāṇó havī́ṃṣi
10.015.08d     uśánn uśádbhiḥ pratikāmám attu

10.015.09a     yé tātr̥ṣúr devatrā́ jéhamānā
10.015.09b     hotrāvída stómataṣṭāso arkaíḥ
10.015.09c     ā́gne yāhi suvidátrebhir arvā́
10.015.09d     satyaíḥ kavyaíḥ pitŕ̥bhir gharmasádbhiḥ

10.015.10a     yé satyā́so havirádo haviṣpā́
10.015.10b     índreṇa devaíḥ saráthaṃ dádhānāḥ
10.015.10c     ā́gne yāhi sahásraṃ devavandaíḥ
10.015.10d     páraiḥ pū́rvaiḥ pitŕ̥bhir gharmasádbhiḥ

10.015.11a     ágniṣvāttāḥ pitara éhá gachata
10.015.11b     sádaḥ-sadaḥ sadata supraṇītayaḥ
10.015.11c     attā́ havī́ṃṣi práyatāni barhíṣi
10.015.11d     áthā rayíṃ sárvavīraṃ dadhātana

10.015.12a     tuvám agna īḷitó jātavedo
10.015.12b     ávāḍ ḍhavyā́ni surabhī́ṇi kr̥tvī́
10.015.12c     prā́dāḥ pitŕ̥bhyaḥ svadháyā té akṣann
10.015.12d     addhí tváṃ deva práyatā havī́ṃṣi

10.015.13a     yé ca ihá pitáro yé ca néhá
10.015.13b     ́ṃś ca vidmá yā́m̐ u ca ná pravidmá
10.015.13c     tuváṃ vettha yáti té jātavedaḥ
10.015.13d     svadhā́bhir yajñáṃ súkr̥taṃ juṣasva

10.015.14a     yé agnidagdhā́ yé ánagnidagdhā
10.015.14b     mádhye diváḥ svadháyā mādáyante
10.015.14c     tébhiḥ svarā́ḷ · ásunītim etā́
10.015.14d     yathāvaśáṃ tanúvaṃ kalpayasva


10.016.01a     maínam agne ví daho mā́bhí śoco
10.016.01b     ́sya tvácaṃ cikṣipo mā́ śárīram
10.016.01c     yadā́ śr̥táṃ kr̥ṇávo jātavedo
10.016.01d     áthem enam prá hiṇutāt pitŕ̥bhyaḥ

10.016.02a     śr̥táṃ yadā́ kárasi jātavedo
10.016.02b     áthem enam pári dattāt pitŕ̥bhyaḥ
10.016.02c     yadā́ gáchāti ásunītim etā́m
10.016.02d     áthā devā́nāṃ vaśanī́r bhavāti

10.016.03a     ́ryaṃ cákṣur gachatu vā́tam ātmā́
10.016.03b     diyā́ṃ ca gacha pr̥thivī́ṃ ca dhármaṇā
10.016.03c     apó vā gacha yádi tátra te hitám
10.016.03d     óṣadhīṣu práti tiṣṭhā śárīraiḥ

10.016.04a     ajó bhāgás tápasā táṃ tapasva
10.016.04b     táṃ te śocís tapatu táṃ te arcíḥ
10.016.04c     ́s te śivā́s tanúvo jātavedas
10.016.04d     ́bhir vahainaṃ sukŕ̥tām ulokám

10.016.05a     áva sr̥ja púnar agne pitŕ̥bhyo
10.016.05b     yás ta ā́hutaś cárati svadhā́bhiḥ
10.016.05c     ā́yur vásāna úpa vetu śéṣaḥ
10.016.05d     sáṃ gachatāṃ tanúvā jātavedaḥ

10.016.06a     yát te kr̥ṣṇáḥ śakuná ātutóda
10.016.06b     pipīláḥ sarpá utá vā śvā́padaḥ
10.016.06c     agníṣ ṭád viśvā́d agadáṃ kr̥ṇotu
10.016.06d     sómaś ca yó brāhmaṇā́m̐ āvivéśa

10.016.07a     agnér várma pári góbhir vyayasva
10.016.07b     sám prórṇuṣva pī́vasā médasā ca
10.016.07c     nét tvā dhr̥ṣṇúr hárasā járhr̥ṣāṇo
10.016.07d     dadhŕ̥g vidhakṣyán pariaṅkháyāte

10.016.08a     imám agne camasám mā́ ví jihvaraḥ
10.016.08b     priyó devā́nām utá somiyā́nām
10.016.08c     eṣá yáś camasó devapā́nas
10.016.08d     tásmin devā́ amŕ̥tā mādayante

10.016.09a     kravyā́dam agním prá hiṇomi dūráṃ
10.016.09b     yamárājño gachatu ripravāháḥ
10.016.09c     ihaívā́yám ítaro jātávedā
10.016.09d     devébhyo havyáṃ vahatu prajānán

10.016.10a     yó agníḥ kravyā́t pravivéśa vo gr̥hám
10.016.10b     imám páśyann ítaraṃ jātávedasam
10.016.10c     táṃ harāmi pitr̥yajñā́ya deváṃ
10.016.10d     sá gharmám invāt paramé sadhásthe

10.016.11a     yó agníḥ kravyavā́hanaḥ
10.016.11b     pitr̥̄́n yákṣad r̥tāvŕ̥dhaḥ
10.016.11c     préd u havyā́ni vocati
10.016.11d     devébhyaś ca pitŕ̥bhya ā́

10.016.12a     uśántas tvā ní dhīmahi
10.016.12b     uśántaḥ sám idhīmahi
10.016.12c     uśánn uśatá ā́ vaha
10.016.12d     pitr̥̄́n havíṣe áttave

10.016.13a     yáṃ tvám agne samádahas
10.016.13b     tám u nír vāpayā púnaḥ
10.016.13c     kiyā́mbu átra rohatu
10.016.13d     pākadūrvā́ víalkaśā

10.016.14a     śī́tike śī́tikāvati
10.016.14b     hlā́dike hlā́dikāvati
10.016.14c     maṇḍūkíyā sú sáṃ gama
10.016.14d     imáṃ sú agníṃ harṣaya


10.017.01a     tváṣṭā duhitré vahatúṃ kr̥ṇoti
10.017.01b     ítīdáṃ víśvam bhúvanaṃ sám eti
10.017.01c     yamásya mātā́ pariuhyámānā
10.017.01d     mahó jāyā́ vívasvato nanāśa

10.017.02a     ápāgūhann amŕ̥tām mártiyebhyaḥ
10.017.02b     kr̥tvī́ sávarṇām adadur vívasvate
10.017.02c     utā́śvínāv abharad yát tád ā́sīd
10.017.02d     ájahād u dvā́ mithunā́ saraṇyū́

10.017.03a     pūṣā́ tvetáś cyāvayatu prá vidvā́n
10.017.03b     ánaṣṭapaśur bhúvanasya gopā́
10.017.03c     sá tvaitébhyaḥ pári dadat pitŕ̥bhyo
10.017.03d     agnír devébhyaḥ suvidatríyebhyaḥ

10.017.04a     ā́yur viśvā́yuḥ pári pāsati tvā
10.017.04b     pūṣā́ tvā pātu prápathe purástāt
10.017.04c     yátrā́sate sukŕ̥to yátra té yayús
10.017.04d     tátra tvā deváḥ savitā́ dadhātu

10.017.05a     pūṣémā́ ā́śā ánu veda sárvāḥ
10.017.05b     só asmā́m̐ ábhayatamena neṣat
10.017.05c     suastidā́ ā́ghr̥ṇiḥ sárvavīro
10.017.05d     áprayuchan purá etu prajānán

10.017.06a     prápathe pathā́m ajaniṣṭa pūṣā́
10.017.06b     prápathe diváḥ prápathe pr̥thivyā́
10.017.06c     ubhé abhí priyátame sadhásthe
10.017.06d     ā́ ca párā ca carati prajānán

10.017.07a     sárasvatīṃ devayánto havante
10.017.07b     sárasvatīm adhvaré tāyámāne
10.017.07c     sárasvatīṃ sukŕ̥to ahvayanta
10.017.07d     sárasvatī dāśúṣe vā́riyaṃ dāt

10.017.08a     sárasvati yā́ saráthaṃ yayā́tha
10.017.08b     svadhā́bhir devi pitŕ̥bhir mádantī
10.017.08c     āsádyāsmín barhíṣi mādayasva
10.017.08d     anamīvā́ íṣa ā́ dhehi asmé

10.017.09a     sárasvatīṃ yā́m pitáro hávante
10.017.09b     dakṣiṇā́ yajñám abhinákṣamāṇāḥ
10.017.09c     sahasraarghám iḷó átra bhāgáṃ
10.017.09d     rāyás póṣaṃ yájamāneṣu dhehi

10.017.10a     ā́po asmā́n mātáraḥ śundhayantu
10.017.10b     ghr̥téna no ghr̥tapúvaḥ punantu
10.017.10c     víśvaṃ hí riprám praváhanti devī́r
10.017.10d     úd íd ābhyaḥ śúcir ā́ pūtá emi

10.017.11a     drapsáś caskanda prathamā́m̐ ánu dyū́n
10.017.11b     imáṃ ca yónim ánu yáś ca pū́rvaḥ
10.017.11c     samānáṃ yónim ánu saṃcárantaṃ
10.017.11d     drapsáṃ juhomi ánu saptá hótrāḥ

10.017.12a     yás te drapsá skándati yás te aṃśúr
10.017.12b     bāhúcyuto dhiṣáṇāyā upásthāt
10.017.12c     adhvaryór vā pári vā yáḥ pavítrāt
10.017.12d     táṃ te juhomi mánasā váṣaṭkr̥tam

10.017.13a     yás te drapsá skannó yás te aṃśúr
10.017.13b     aváś ca yáḥ paráḥ srucā́
10.017.13c     ayáṃ devó bŕ̥haspátiḥ
10.017.13d     sáṃ táṃ siñcatu rā́dhase

10.017.14a     páyasvatīr óṣadhayaḥ
10.017.14b     páyasvan māmakáṃ vácaḥ
10.017.14c     apā́m páyasvad ít páyas
10.017.14d     téna mā sahá śundhata


10.018.01a     páram mr̥tyo ánu párehi pánthāṃ
10.018.01b     yás te suvá ítaro devayā́nāt
10.018.01c     cákṣuṣmate śr̥ṇvaté te bravīmi
10.018.01d     ́ naḥ prajā́ṃ rīriṣ