The University of Texas at Austin; College of Liberal Arts
Hans C. Boas, Director :: PCL 5.556, 1 University Station S5490 :: Austin, TX 78712 :: 512-471-4566
LRC Links: Home | About | Books Online | EIEOL | IE Doc. Center | IE Lexicon | IE Maps | IE Texts | Pub. Indices | SiteMap

Early Indo-European Texts

Armenian

Todd B. Krause and Jonathan Slocum

This page contains a text in Armenian with a modern English translation. This particular text and its translation are extracted from a lesson in the Early Indo-European Online series, where one may find detailed information about this text (see the Table of Contents page for Classical Armenian Online in EIEOL), and general information about the Armenian language and its speakers' culture.

Faustos Buzand's The History of Armenia, Book IV, Chapter 5

Ապա վասն խաղաղութեան ուխտին միաբանութեան դաշինն, որ էր աշխարհին Հայոց ընդ կայսերն Յունաց, դէպ եղեւ առաքել անդր կազմութեամբ մեծաւ արքային Հայոց։ զի ինքնին մեծ կաթողիկոսն Հայոց Ներսէս, եւ ի մեծամեծացն Հայոց սատրապս տասն ընդ նմա առնել, զի երթիցէ, ի մէջ կայսերն եւ ի մէջ իւրեանց զուխտն հաւանութեան եւ խաղաղութեան նորոգեսցեն : Ապա չոգան գնացին հասին ի կայսերական պաղատն թագաւորացն Յունաց : Զայնու ժամանակաւ թագաւորն մեծ Յունաց Վաղէս ի խոտորութեան հերետիկոսութեան աղանդութեանն արիանոսաց էր ի հաւատս : Արդ իբրեւ ետես զնոսա թագաւորն, զառաջինն մեծապայծառ փառօք մեծաւ շքով մեծարեաց զնոսա : Ապա դէպ եղեւ՝ զի որդի միամօր կայսերն, այն իսկ գտանէր նորա զաւակ, անգեալ դնէր յախտս սաստիկ հիւանդութեան։ ապա թագաւորն վասն աղօթս առնելոյ ի վերայ մանկանն ստիպէր զսուրբ կաթողիկոս Հայոց զՆերսէս : Եւ իբրեւ լուաւ թագաւորն զայս ամենայն, զի մինչ դեռ խօսէրն առաջի նորա՝ նա լուռ եւեթ կայր, ոտն զոտամբ արկեալ, արմուկն ի ծունգ եւ ձեռն ի ծնօտի՝ նստաւ այնպէս, մինչեւ կատարեաց խօսեցաւ զամենայն զբանս իւր : Եւ գրէին զայս սեմիարք նոտարացի արքային, որք կայինն առաջի թագաւորին : Ապա մեծապէս ի ցասումն բրդեալ լինէր թագաւորն, եւ տայր հրաման՝ երկաթի կապանօք մեծապէս կապել զսուրբ եպիսկոպոսապետն Հայոց զՆերսէս, եւ արկանել ի փիւղակէ :

Translation

Then, because of the covenant of peace -- the alliance of unity, which was between the realm of the Armenians and the emperor of the Greeks -- it was appropriate for the king of the Armenians to send thither with great pomp, so that the great catholicos of the Armenians, Nerses himself, -- and to furnish him ten satraps of the greatest Armenians -- so that he should go and they renew the treaty of peace and accord between the emperor and themselves. They then set out, travelled, and reached the imperial palace of the kings of the Greeks. At about that time in matters of faith the great king of the Greeks, Valens, was under the sway of heresy of the Arians' sect. Then, when the king saw them, first he honored them with marvellous glory and great splendor. Then it happened that the only son of the emperor -- that one was truly considered his progeny -- had lapsed into the throes of a severe illness. On account of making prayers over the child, the king thereupon urged Nerses the holy catholicos of the Armenians.
[Nerses continues with a discussion of the content of the orthodox faith, and makes the son's healing dependent on the Arian king's acceptance of this doctrine. The following continues with the king's reply.]
And when the king heard all this -- for, while he was still speaking before him, he remained but silent, having set foot over foot, elbow on knee, and hand on chin -- he sat thus until he finished speaking all his words. And the notary archon's stenographers who were before the king transcribed this. Then the king fell fiercely into a rage, and gave an order to bind fast with iron chains Nerses the holy archbishop of the Armenians, and to cast him into prison.